تبلیغات

.

.

.

.

.

 











< اهورامزدا - سرود رهایی - "یار دبستانی"
"یار دبستانی" |

"یار دبستانی" در آغاز:

شعر و ترانه یار دبستانی در سال 58 برای فیلم « از فریاد تا ترور» كه نام اولیه آن یاردبستانی بود، توسط منصور تهرانی ، نویسنده و كارگردان فیلم ساخته شد. این ترانه با صدای « فریدون فروغی » برای تیتراژ فیلم – برای اولین بار- اجرا گردید. این فیلم كه دارای مضمونی انقلابی و اعتراضی نسبت به فضای قبل از انقلاب و یادآور استبداد فرهنگی است عمده شهرت خود را مدیون آواز متن فیلم با عنوان «یار دبستانی» است. پیام شعر ترانه دعوت به مبارزه و نمادی از مبارزات ارزشی خاطره انگیز است:

یار دبستانی من، با من و همراه منی
چوب الف بر سر ما ، بغض من و آه منی
حك شده اسم من و تو ، رو تن این تخته سیاه
تركه ی بیداد و ستم، مونده هنوز رو تن ما
دشت بی فرهنگی ما، هرزه تموم علفاش
خوب اگه خوب، بد اگه بد، مرده دلای آدماش
دست من و تو باید این پرده ها رو پاره كنه
كی می تونه جز من و تو، درد ما رو چاره كنه؟

!فیلم كه در حال و هوای آن دوران تأثیر گذار بود، در سال 1359 با نمایش عمومی در تهران و شهرستانها بر روی پرده سینماها رفت و با استقبال عمومی مواجه شد. اما پس از مدتی به دلایلی فیلم توقیف و از طرف نهادهای نظارتی وزارت فرهنگ و ارشاد به كارگردان اعلام می شود كه صدای فریدون فروغی را حذف كند و حتی اجازه انتشار كاست ترانه با صدای فروغی و تنظیم عبداله یگانه نیز داده نمی شود.,,

 برای خواندن بیشتر به ادامه مطلب بروید

یار دبستانی  با پنج اجرای متفاوت

دانلود آهنگ یار دبستانی  با صدای فریدون فروغی :

دانلود یار دبستانی با پنج اجرای متفاوت :

( فریدون فروغی، جمشید جم، منصور تهرانی، گروه همخوان و اجرایی از تفرشی و مسیحا )

 

ترانه یار دبستانی در فیلم « از فریاد تا ترور» جایگاه خاص و ویژه ای دارد. به همین دلیل بخش هائی از فیلم كه با صدای پرآوازه و انقلابی فریدون فروغی همراه است، تأثیر گذارترین قسمت فیلم است. انتخاب « آوای عصیانی و شب شكن» فروغی برای اجرای این ترانه نیز به حتم از این منظر، مدنظر سازندگان فیلم بوده است. فروغی چه در آن دوران و چه قبل از آن یك چهره كاملا‌ً انقلابی است و ترانه های اعتراضی تند و زیبائی را علیه حكومت وقت در كارنامه خود دارد:

در سال 1350 پس از اجرا و انتشار « ترانه نماز» (یا نیایش به روایت ساواك) مورد بازخواست قرار می گیرد. در سال 1354 با انتشار آلبوم یاران و اجرای ترانه « سال قحطی» از طرف رژیم شاهنشاهی و ساواك، بازجوئی، زندان و دو سال ممنوع الصدا می شود.

در سال 1357، با وخیم شدن اوضاع سیاسی ایران، فروغی اعتراض خود را نسبت به اوضاع فرهنگی، اجتماعی و سیاسی كشور، با انتشار آلبوم « بت شكن» اعلام می دارد.

به همین دلیل وقتی آوای انقلابی فریدون با ملودی روان ترانه و شعر منصور تهرانی همراه می شود. هویت ترانه شكل كاملاً اعتراضی به خود می گیرد و حس خفته ی مبارزه با مضامین حماسی در قلب واژه ها جان می گیرند ...

با اعلام حذف و توقیف صدای فروغی از طرف نهادهای مربوط، اجرای ترانه یار دبستانی با صدای خواننده نخست، در حد نسخه فیلم باقی ماند و پخش نشد، منصور تهرانی كه قبل از اجرای این ترانه، آن را به جمعی از دوستان سینمائی خود مانند سیروس الوند و مهدی فخیم زاده خوانده بود، این بار به پیشنهاد عماد رام – آهنگساز، خواننده و از دوستان نزدیك تهرانی- جمشید جم برای اجرای ترانه معرفی و انتخاب می گردد.

این ترانه با تنظیم محمد شمس و صدای حماسی جم بازخوانی و در كاستی انتشار می یابد. كه امروزه در میان عموم ترانه یار دبستانی با نام و صدای جمشید جم شناخته شده است.« جمشید جم» از تهیه كنندگان قدیمی رادیو و تلویزیون ایران است كه بعد از انقلاب برنامه های رادیوئی زیادی چون « سرودها و نامه ها» ، «تهران در شب» ، «كلبه موسیقی» و ... را تهیه و اجرا كرده است.

ترانه یار دبستانی در دوران پر التهاب انقلاب شكوهمند ایران اسلامی یكی از نوستالژیك ترین و تأثیرگذارترین ترانه های انقلابی است كه در فضای انقلابی آن زمان جاودانه شد و از همه مهمتر خود ترانه ورد زبان خاص و عام گردید.

"یار دبستانی" در سال 76:

ترانه شورانگیز یار دبستانی، به دلیل پیام انقلابی و اعتراضی اش، خاستگاه ملّی و بغض جامعه آن زمان، در حركت های جمعی به عنوان ترانه ای تأثیر گذار در سال 59 خیلی مورد استقبال مردم قرار گرفت. جامعه آن روز ایران به دلیل فضای انقلابی به این قبیل خوراك های شنیداری نیاز داشت چرا كه در جریانات اجتماعی- سیاسی و حركتهای جمعی مثل انقلاب، آهنگ و نغمه همقدم با اهداف ملّی، اجتماعی و فرهنگی به مراتب تأثیرگذار است، صرف نظر از مباحث مطرح شده در مورد این ترانه در سال 59 و ممنوع الفعالیت شدن خواننده اولیه و انتشار كاست ترانه با صدای جم، نقش این ترانه به مرور در محافل عمومی كم رنگ و در مدت اندكی فقط نامی از آن باقی ماند.

ترانه ای كه در آن دوران ورد زبان خاص و عام و نقل محافل فرهنگی- هنری و حتی منتقدان اجتماعی و سیاسی گردیده و به اصطلاح گل كرده بود، فقط به خاطره ها سپرده شد و دیگر در هیچ محفلی نه تنها پخش نگردید بلكه دیگر نامی از آن نیز برده نشد.

17 سال گذشت و تقویم ها به اردیبهشت 76 رسیدند ... فضای سیاسی كشور در آستانه هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری دستخوش تغییر و تحول بود. قطعه آهنگی برای تهییج عمومی و شور انتخاباتی لازم بود ... ترانه "یار دبستانی" دو مرتبه مورد توجه فعالان سیاسی و مشاوران آنها قرار گرفت. موفقیت این ترانه كه به خاطر همان یار دبستانیِ با مسمَا بود، توسط ستادهای انتخاباتی «محمد خاتمی» و جریان موسوم به اصلاح طلبان بویژه  «مشاركتی ها و تحكیم وحدتی ها» از كنج مهجور خاطرات رنگ پریده بیرون آمد،و برای اولین بار در یكی از میتینگ های سیاسی در پارك لاله تهران بصورت دسته جمعی توسط دانشجویان خوانده شد. از این به بعد هر كجا پوسترهای خاتمی توسط ستادهای دانشجوئی به در و دیوار چسبانده می شد یا اصلاح طلبان و هواداران آنها دور هم گرد می آمدند،

ترانه "یار دبستانی" نیز آنها را همراهی می كرد، هر كجا سرود «ای ایران ای مرز پرگهر» طنین افكن می شد "یار دبستانی" حضوری چشمگیر و پر شور داشت، دیگر یار دبستانی به عنوان نمادی از مبارزات اصلاح طلبان در رقابت های انتخاباتی و جریان جنبش دانشجوئی به سرود رسمی این طیف تبدیل شده بود، بطوری كه در میتینگ ها و مراسم های ویژه سالگرد دوم خرداد، 16 آذر، 18 تیر، رقابتهای انتخاباتی مجلس ششم (سال 78) و ... توسط برگزار كنندگان میتینگ ها از تریبون های مختلف پخش و مورد همخوانی و استقبال اجتماع كنندگان قرار می گرفت.

در همان سال ها، كاست ترانه یار دبستانی (از فریاد تا ترور) با صدای جمشید جم به همراه ترانه ای دیگر از منصور تهرانی به نام « محله خون آباد» با شعر « اهل محله خون آبادم/ من وارث هزار فریادم ... وقتی كه بغض آسمان تركید/ دستهای پینه بسته خنجر شد» توسط مؤسسه فرهنگی هنری آوای چنگ و شماره ثبت 567 از كتابخانه ملی ایران با مجوز انتشار شماره 6043/53 از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تیراژ بالا تولید، تكثیر و در اختیار عموم قرار گرفت.

"یار دبستانی" در سال 84:

همچنانکه ذکر گردید، موسیقی به عنوان بخش جدائی ناپذیر فرهنگ، تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر روابط اجتماعی و سیاسی می گذارد، به بیانی از فرهنگ تأثیر گرفته و متقابلاً بر آن تأثیر می گذارد، در حقیقت فرهنگ و هنر نه تنها فرآورده و برآیند نهادهای اجتماعی هستند بلکه نهادهای اجتماعی خاص خود را هم پدید می آورند. در فضاهای رقابتی سیاسی، به خصوص رقابت های مهمی چون انتخابات، هنر حرف اول نظام ارتباطی را می زند در این فضاها جامعه علاوه بر انواع متریال های تبلیغاتی، به خوراک شنیداری نیز نیاز دارد و چه خوراکی بهتر از ملودی و آهنگی که در ذهن اکثریت مردم ایران بخصوص جوانان نقش بسته و برای آنان مهیج است. در رقابتهای انتخاباتی دور نهم ریاست جمهوری مشاوران تبلیغاتی- هنری دکتر محمود احمدی نژاد به این نکته خوب واقف بودند و باید به نوعی دانشجویان، جوانان و مردم عادی را به حضوری پرشور دعوت می کردند: ترانه یار دبستانی، به دلیل شورانگیزی خاص و فضائی نوستالژیک و دعوت به حضور انقلابی، این قابلیت را داشت اما شعر آنرا قبلاً اصلاح طلبان مال خود کرده بودند، ولی از ملودی و آهنگ آن می شد استفاده بهینه به نفع حزب و کاندیدای مورد نظر کرد، چرا که سیاستمداران بیشتر به سیاست و منافع حزبی می اندیشند تا خود هنر، بنابراین هنری را می طلبند که سیاستشان را تأئید و تبلیغ کنند از این رو اصولگرایان در حال و هوای سیاسی خرداد 84 به ویژه در فاصله دور اول  و دوم انتخابات نهم ریاست جمهوری ترانه مذکور را به نفع جناح خود کردند و در جریان تبلیغات انتخاباتی، با ملودی زیبا و دلنشین "یار دبستانی" سرودی در وصف احمدی نژاد ساختند: «محمود احمدی نژاد / دشمن تبعیض و فساد ... فاصله رو کم می کنه/ محمود احمدی نژاد ... » این سرود از رسانه ملّی پخش و CD  آن در ستادهای انتخاباتی دست به دست می گشت تا از آن برای جذب جوانان استفاد شود. ناگفته نماند که این تغییر متن ترانه و استفاده این چنینی از ملودی و آهنگ اعتراض سراینده و سازنده ی"یار دبستانی" را در پی داشت و در گفتگوهای متعدد، منصور تهرانی از این تغییر ابراز نارضایتی کرده بود.[3]

با این اجرا و سرود بدل یار دبستانی و پیروزی دکتر احمدی نژاد در انتخابات نهم، "یار دبستانی" دیگر محبوب طیف های مختلف شده بود که هر گروه و حزبی به عنوان مایه همبستگی از آن استفاده می کرد و حتی از تریبون های حزبی و مهمتر از همه در مهرماه 85 به مناسبت شروع سال تحصیلی از رسانه ملی به دفعات پخش گردید که تعجب همگان را برانگیخت.

هم سن و سالان نگارنده سطور، که دانش آموز دهه 60 و به عبارتی نسل انقلاب بودند حتماً به یاد دارند که در آن ایام به مناسبت سال تحصیلی سرودی کودکانه با عنوان «همشاگردی سلام» از صدا و سیما پخش می شد. سرودی که صدای گیرا و معصومانه گروه نوجوانان، شور و نشاط تحصیل و کسب علم را به دانش آموزان می بخشید: «در دل دارم امید / بر لب دارم پیام / همشاگردی سلام ...» اما حالا یار دبستانی دانش آموزان را به حضور در سر کلاس های درس دعوت می کرد...!

می توان گفت استفاده از یار دبستانی در برنامه های تبلیغاتی رئیس جمهور اصولگرا و پخش متعدد از رسانه ملی به نوعی آغاز دولتی شدن این ترانه مردمی بود و به تعبیر بعضی از منتقدان و کارشناسان هنری – و حتی آنهائی که حتی عادت دارند در ماوقع هر ماجرائی دنبال سیاست بگردند- شاید هدف از بین بردن حساسیت مردم نسبت به این ترانه و نوع استفاده جناح رقیب از آن بود، ترانه ای که زمانی در اذهان مردم جایگاه حماسی داشت و یادآور رشادتها و ایثار مردم در اوایل انقلاب اسلامی ایران بود، دیگر آن شور و رغبت و جایگاه را ندارد، جایگاهی که با تحریف و استفاده نادرست از یک کار هنری در ذهن مردم زدوده شد و آخرین مورد تحریف را در فیلم ضعیف و امّا پر فروش اخراجی ها شاهدیم: «یاور تخریب چی من...».

"یار دبستانی" در سال 88 به همراه سایر آثار موسیقائی:

این روزها جامعه در فضای انتخاباتی مملو از انواع و اقسام موارد تبلیغاتی است. طبق رویه معمول هر انتخاباتی، کاندیداها وعده هایشان را مطرح می کنند و اقشار مختلف نیز خواسته و مطالباتشان را، نگاهی گذرا به آمار و ارقام مطالبات جامعه نشان می دهد که حوزه فرهنگ در شرایط کنونی در رأس خواسته ها و وعده ها قرار دارد. از طرفی تأثیرگذاری فضاهای فرهنگی هنری بر انتخابات و بهره گیری کاندیداها از آثار شاخص هنری – به خصوص آثار موسیقائی – در تهییج عمومی و جذب مخاطبین قابل كتمان نیست و نمونه های موسیقائی استفاده شده در این دوره نیز مؤید این مدعاست. آهنگ « سرود وطنم» به عنوان اولین سرود ملّی ایرانیان از ساخته های مسیو لومر فرانسوی در دوره قاجار (مؤسس شعبه موسیقی نظام در دارالفنون) از این نمونه هاست كه در سال 84 به درخواست رهبر اركستر ملل ایران، ترانه ای توسط بیژن ترقی با شعر « بشنو سوز سخنم/ كه نواگر این چمنم/ همه جان وتنم/ وطنم وطنم وطنم» سروده شد و با صدای سالار عقیلی به یك آهنگ میهن پرستانه تبدیل شده است. این قطعه بصورت كلیپ انتخاباتی، در برنامه های متعدد از صدا و سیما و شبكه های مختلف پخش می شود. همچنین در فیلم اول انتخاباتی «میرحسین موسوی» ساخته مجید مجیدی نیز مورد استفاده قرار گرفت.

در سفرهای انتخاباتی کاندیداهای دوره دهم ریاست جمهوری و ستادهای تبلیغاتی، باز "یار دبستانی" همراهی کننده تمام طیف ها است امّا نه به شور و حال سال های 76 و 80 و استفاده از نسخه بدلی آن در سال 84 ، در این دوره یار دبستانی بیشتر از طرف حامیان "میرحسین موسوی" و اکثر ستادهای انتخاباتی ایشان پخش می شود به عنوان مثال در سفری که مهندس میرحسین موسوی در 17/2/88 به کرمان داشت به هنگام ورود ایشان به سالن محل سخنرانی، یار دبستانی در فضای سالن تلاش کرمان طنین انداخت. حاضران به هنگام پخش سرود یار دبستانی آن را همراهی کردند. همچنین بر روی صندلی های سالن سرود « ای ایران » که بر روی کاغذهای کوچکی نوشته شده بود وجود داشت و همه همصدا باهم این سرود را می خواندند[4] در سفر انتخاباتی به كرمانشاه نیز (3/3/88) یار دبستانی به همراه « سرود وطنم» در جمع خیل حاضرین پخش گردید كه جلوه ای بسیار هیجان انگیز به مراسم داده بود. در سایر شهرها نیز در جمع حاضرین پخش گردید كه جلوه ای بسیار هیجان انگیز به مراسم داده بود. در سایر شهرها نیز در جمع حامیان «میرحسین» توسط ستادهای مردمی ایشان از این سرود استفاده شده است كه ذكر آنها مطلب را به درازا  می كشاند.

همچنین جمشید جم به دعوت بسیج دانشجوئی دانشگاه زنجان روز دوشنبه 31 فروردین سال جاری یار دبستانی را در سالن آمفی تئاتر سهروردی این دانشگاه اجرا کرد.

« ترانه یار دبستانی» و حتی نسخه بدل آن در این دوره از طرف اصولگرایان مورد استفاده قرار نگرفت.

گفتنی است پیش تر از این و در جهت حمایت از هنرمندان موسیقی « محمود احمدی نژاد» رئیس محترم جمهور، در جمع نوازندگان اركستر سمفونیك تهران حاضر و پس از پایان اجرای « سمفونی عشق و امید» به جمع نوازندگان پیوسته و به تشویق های مادی و معنوی هنرمندان اركستر پرداخته و از لوریس چكناواریان، رهبر اركستر سمفونیك تقدیر ویژه ای به عمل آورده اند5 و این بدان معنی است كه ایشان موسیقی را ارزشمند می دانند!

از طرفی، در جریان تبلیغات دور دهم، مشاوران هنری و حامیان وی سرود معروف و تاریخی « ای ایران ای مرز پر گهر» در مایه دشتی را كه در هر محفلی با آن مضمون حماسی، نماد ایران و ایرانی است با همان آهنگ و ریتم و با تغییر متن شعر، در تمجید از دولت نهم و شخص رئیس جمهور بصورت كلیپ بازسازی و منتشر كرده اند. این سروده با عبارت « ای دولت عشق و اقتدار/ ای به دشمن ستیزی طلایه دار ... » آغاز می شود. شاه بیت این سرود بصورت « زنده باد نام تو احمدی نژاد» توسط گروه كر در فرازهای مختلف تكرار و در انتهای سرود بعد از تمجید از اقدامات دولت نهم، سرود اصلی یعنی « ای ایران ای مرز پرگهر» توسط گروه كُر همخوانی می شود. این سرود به مدت 6 دقیقه و 4 ثانیه به نام « سرود مهر» علاوه بر توزیع گسترده بصورت CD در ستادهای انتخاباتی حامی ایشان در یوتیوب نیز منتشر شده است.

یادآور می شود كه در دوره قبل نیز بازسازی متن آهنگ یار دبستانی، اعتراضاتی از طرف منتقدان هنری مبنی بر اینكه چنین اقداماتی، تحریف آثار هنری- تاریخی این سرزمین به شمار می رود، در پی داشت.

لازم به ذكر است كه در مركز موسیقی و سرود صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران 13 قطعه موسیقائی به مناسبت دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری « ویژه انتخابات و دوره تهییج عمومی» تولید و برای پخش در ایام انتخابات آماده شده است. از این تعداد 3 قطعه پاپ، شش قطعه اركسترال، سه قطعه سنتی و یك اثر هم به سبك پاپ- اركسترال اجرا شده است. قطعات «انتخابات 2، انتخابات 7 و انتخابات سبز» بصورت پاپ و قطعات اركسترال و قطعه « خاك آسمانی» بصورت پاپ- اركسترال اجرا گردیده است.

همچنین سه قطعه موسیقی سنتی با عناوین « آئینه زلال، گاه سفر و آئینه شكفتن» آماده گردیده، كه در ایام انتخابات ریاست جمهوری از شبكه های مختلف صدا و سیما پخش می گردد.6

... باشد كه در بده بستان، میان سیاست و این هنر فاخر، موسیقی همواره پیروز میدان باشد.


نوشته شده توسط فرید.... غربت من تنها سایبانی کوچک بر گرده راهی متروک ....... در چهارشنبه 31 تیر 1388
نوشته های پیشین
+ پیی بلین+ خاک پاک کردستان من + بذر محبت بین هم بپاشید+ آهنگ گروه کامکار و آهنگ سهراب اسدی + سیزده بدر-سیزده نحس نیست!+ ششم فروردین زادروز زرتشت فرخنده باد+ نوروز ۲۷۱۰+ دهان دختر زیبا تهی ز دندان است+ ســـوار خواهـــد آمد+ چه‌ نسلی بودیم ما! + سرود ملی و پرچم کوردها + «لالایی»+ مبارزه جوانان کورد با زره پوشها ترکیه + معشوق من+ دانلود ۳ فیلم زیبا و پر معنای بهمن قبادی+ سرو ابرکوه یزد+ آلبوم جدید و زیبای شكیلا با نام مژده ی آزادی+ کردانه + ..+ آهنگ کردی وصال باصدای شهرام ناظری+ هیلا صدیقی+ شب یلدا + در سرزمین آیاریی من + روزه زرتشتیان+ کانی ئاسمان+ عدنان کریم و به‌هجه‌ت یه‌حیا + پراکندگی کردها+ تظاهرات وسیع در شهر های کردستان علیه اعدام فتاحیان+ بیایید به خشت خشت ِ اثارگذشتگان احترام بگذاریم + کعبه زرتشت ?

صفحات: